آموزش یکی از مهم‌ترین اصول جوامع بشری است. انسان‌ها همواره به دنبال یادگیری هستند و مهم نیست در سازمانی مشغول به کار باشند یا به‌طور آزادکار باشند. در هر دو حالت نیاز به یادگیری به افراد کمک می‌کند تا وظایف محوله را به خوبی انجام دهند. با این‌حال، زمانی که قرار باشد به‌طور مدون و هماهنگ به گروهی از افراد آموزش دهید و این آموزش‌ها مطابق با خط‌مشی‌های سازمان باشد، در این حالت به افرادی نیاز دارید که قادر به مدیریت و سازما‌ن‌دهی امور باشند. این افراد کارشناسان آموزش نام دارند و به سازمان‌ها در مدیریت و سازمان‌دهی دوره‌ها و کلاس‌های آموزشی کمک می‌کنند.

به‌طور معمول تعاریف و شرح وظایف مختلفی برای یک کارشناس آموزش می‌توان ارائه کرد، زیرا این عنوان شغلی در هر دو حوزه خصوصی و دولتی مصداق دارد. به‌طور مثال، فردی که در بخش آموزش یک دانشگاه قرار دارد کارشناس آموزش است و شرح ظایف تعریف شده‌ای دارد. سازمانی که نیازمند آموزش دوره‌های عمومی یا تخصصی به کارمندان خود است به کارشناس آموزشی نیاز دارد که قادر باشد به شکل دقیقی این مباحث را تدوین کند. بر همین اساس کارشناسان آموزش را می‌توان به سه گروه کلی تقسیم کرد. گروه اول کارشناسان آموزشی هستند که شغلی رسمی دارند در مراکز دولتی نظیر دانشگاه‌ها به فعالیت اشتغال دارند. به‌طور معمول، هر گروه آموزشی در مقاطع تحصیلی مختلفی برای حل مشکلات دانشجویان، برنامه‌ریزی امور و برنامه‌ریزی کلاس‌ها به کارشناسان آموزشی نیاز دارد. از وظایف یک کارشناس آموزشی شاغل در مراکزی نظیر دانشگاه‌ها باید به  نظارت بر حسن اجرای دقیق مقررات و آیین‌نامه‌ها‌ی آموزشی،  نظارت بر تمامی امور آموزشی منجمله آموزش کارکنان، ارائه مشاوره به دانشجویان در ارتباط با آیین‌نامه‌های آموزشی و پاسخگویی به آن‌ها، انجام مکاتبات با دانشکده‌های آموزشی،  نظارت و مشارکت در برگزاری  امتحانات پایان ترم دانشجویان، برنامه‌ریزی برای واحدهای درسی در سامانه‌ها با هدف انتخاب واحد دانشجویان، برنامه‌ریزی برای کلاس‌های درسی و هماهنگی با اساتید برای برنامه هفتگی، جمع‌آوری، تکمیل تایید نمرات امتحانی و صدور کارنامه ترم برای دانشجویان،  بررسی ابلاغ های ترمی اساتید و تایید آن‌ها براساس مقررات آموزشی، تنظیم قراردادهای حق التدریس و انجام امورات مربوطه برای تحویل به امور مالی جهت پرداخت و انجام سایر امور آموزشی اشاره کرد. گروه دوم کارشناسان آموزشی هستند که در آموزشگاه‌ها به فعالیت اشتغال دارند. به‌طور مثال در آموزشگاه‌های تدریس زبان یک کارشناس وضعیت زبان‌آموزان را ارزیابی کرده و بر روند برگزاری کلاس‌ها و آموزش‌ها نظارت می‌کند. گروه سوم کارشناسان آموزشی اداری هستند که بر خلاف دو گروه قبلی نظارتی بر آموزش‌ها ندارند و به‌طور مستقیم کارکنان هر بخش را با قوانین و دستورالعمل‌های ابلاغی آشنا می‌کنند.

یک کارشناس آموزش چه وظایفی دارد؟

به‌طور کلی از وظایف مهم یک کارشناس آموزش به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

• بررسی نیازهای آموزشی: کارشناسان آموزش وظیفه تامین نیازهای آموزشی یک مرکز داخلی یا سازمان خارجی را بر عهده می‌گیرند. نکته مهمی که باید به آن دقت کنید این است که تامین نیازها به معنای خرید تجهیزات نیست، بلکه برنامه‌ریزی برای تهیه وسایل آموزشی موردنیاز است. علاوه بر این برنامه‌ریزی با هدف برگزاری دقیق کلاس‌ها با توجه به مفاد آموزشی نیز توسط یک کارشناس آموزش که گاها مدیر آموزش است انجام می‌شود.

• تعیین دوره‌های آموزشی کاربردی و متناسب با اهداف سازمان: با توجه به این‌که هدف از برگزاری دوره‌های آموزشی بهبود سطح دانش فنی و تخصصی کارمندان است، بر همین اساس یک کارشناس آموزش پس از دریافت درخواست از یک سازمان یا مدیر تحقیقی در این زمینه انجام دهد و برای افرادی که قرار است در کلاس‌ها شرکت کنند پرونده آموزشی باز کند.

• ارزیابی نیازهای آموزشی کارکنان: کارشناس یا مدیر آموزش با بررسی بخش‌های مختلف سازمان و تعامل با مدیران، نیازهای آموزشی را شناسایی و برای پاسخ‌گویی به نیازها برنامه‌ریزی می‌کند. به‌طور مثال، سازمان نرم‌افزار جدیدی برای برقراری ارتباط از راه دور خریداری کرده و اکنون کارمندان و سایر بخش‌ها باید چگونگی استفاده از این نرم‌افزار را بیاموزند.

• تعیین بودجه آموزشی و تعیین دوره‌های آموزشی متناسب: کارشناس آموزش با هماهنگی مدیران بودجه لازم برای این دوره‌ها را ارزیابی کرده و برای پیاد‌سازی دوره‌ها برنامه‌ریزی می‌کند

• ارزیابی دوره‌های آموزشی و پیاده‌سازی تغییرات موردنیاز: در زمان برگزاری دوره‌های آموزشی ضروری است که از ابزارهای مناسب نظیر نظرسنجی‌ها استافده شود تا کیفیت و کمیت دوره‌ها مشخص شوند.

تعیین محتوای آموزشی، روش پیاده‌سازی آموزش‌ها، زمان، مکان و انتخاب اساتید درست از دیگر وظایف یک کارشناس آموزش هستند. در مجموع وظایف یک کارشناس آموزش به شرح زیر است:

• برنامه‌ریزی و اجرای تمامی‌ فرایندهای آموزشی.

• شناسایی دوره‌های آموزشی مورد نیاز.

• طرح‌درس، محتوای مورد نیاز و روش آموزش هر دوره در تعامل با کمیته‌های علمی (در سازمان‌های بزرگ).

• برنامه‌ریزی برای زمان، مکان و تامین مدرس هر دوره.

• هماهنگی‌های لازم برای تبلیغات دوره‌های آموزشی.

• اطلاع‌رسانی در مورد زمان و مکان دوره و ثبت‌نام شرکت‌کنندگان.

• برگزاری آزمون پایانی دوره.

• صدور گواهینامه دوره برای قبول‌شدگان.