کارشناس یا تکنسین آزمایشگاه تشخیص طبی فردی هستند که به انجام انواع آزمایش‌های تشخیصی در بیمارستان‌ها و دیگر آزمایشگاه‌ها می‌پردازد. این افراد دارای وظایف شغلی گوناگون و خاصی می‌باشند که در این مقاله به توضیح درباره‌ی آن‌ها پرداخته شده است.
رشته علوم آزمایشگاهی به عنوان یکی از شاخه‌های علوم پزشکی و در گروه رشته‌های پیراپزشکی قرار دارد. در این رشته به زمینه‌هایی چون تشخیص بیماری، درمان و حفظ سلامت افراد پرداخته می‌شود. رشته علوم آزمایشگاهی با توجه به نقش کمک‌کننده و بسیار حساسی که در سلامت جامعه و کمک به تشخیص پزشکان بر عهده دارد، در عرصه پزشکی از اهمیت بالایی برخوردار است. به موازات پیشرفت علوم پزشکی و گسترش دامنه روش‌های تشخیصی، تجهیزات آزمایشگاهی نیز بسیار پیشرفت کرده‌اند، به طوری که امروزه شاغلین این رشته از دستگاه‌های الکترونیکی و اتوماتیک بسیار دقیق و حساسی برای انجام آزمایش‌های مختلف بهره می‌گیرند. ماموریت اصلی رشته علوم آزمایشگاهی تربیت افرادی است که بتوانند در آزمایشگاه‌های بالینی بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی، با به‌‌کارگیری از دانش اختصاصی آموخته‌ و دستگاه‌های پیچیده و روش‌های متعدد، آزمایش‌های مختلف را روی خون و یا دیگر مایعات و بافت‌های بدن انجام دهند. اطلاعات و نتایج به دست آمده از این آزمایش‌ها، پزشک را در تشخیص بیماری، روند درمان و حفظ سلامت جامعه یاری می‌دهد. یکی از مراکزی که فارغ‌التحصیلان علوم آزمایشگاهی می‌توانند در آن مشغول به کار شوند، آزمایشگاه تشخیص طبی است. آگاهی داشتن درباره محیط، شرایط و وظایف کار در آزمایشگاه تشخیص طبی می‌تواند به دانشجویان و فارغ‌التحصیلان این رشته برای انتخاب محل کار مناسب کمک کند. در این مقاله تلاش شده به صورت خلاصه به بررسی سمت‌های شغلی مربوط به رشته علوم آزمایشگاهی مشغول در آزمایشگاه تشخیص طبی بپردازیم.

آزمایشگاه تشخیص طبی کجاست؟

آزمایشگاه تشخیص طبی (Clinical laboratory/ Medical laboratory) مرکزی است که در آن به بررسی و آنالیز نمونه‌هایی مانند خون، ادرار، مدفوع، خلط، بافت و غیره گرفته شده از مراجعه‌کنندگان، پرداخته می‌شود. سپس نتایج این بررسی‌ها از طرف آزمایشگاه به عنوان جواب آزمایش برای پزشک مربوطه تهیه می‌گردد.

بخش‌های مختلف یک آزمایشگاه تشخیص طبی:

هر آزمایشگاه تشخیص طبی می‌تواند دارای یک یا چندین بخش آزمایشگاهی باشد. این بخش‌ها شامل موارد زیر هستند:

• هماتولوژی (خون‌شناسی)

• پاتولوژی (آسیب‌شناسی) و سیتولوژی (سلول‌شناسی/ یاخته‌شناسی)

• میکروبیولوژی (میکروب‌شناسی) و انگل‌شناسی

• ژنتیک

• هورمون شناسی

• ایمونولوژی (ایمنی‌شناسی)

• بیوشیمی

• سرولوژی (سرم شناسی)

• متابولیک

چه افرادی در آزمایشگاه تشخیص طبی کار می‌کنند؟

به طور کلی در هر آزمایشگاه تشخیص طبی افرادی با سمت‌های کاری مختلف همچون کارشناس (تکنسین)، مسئول بخش (سوپروایزر بخش) و مسئول فنی مشغول به کار می‌باشند. ویژگی و وظایف هر کدام از این افراد با توجه به آخرین و جدیدترین قوانین اعلام شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در ادامه توضیح داده می‌شود.

کارشناس یا تکنسین آزمایشگاه:

ویژگی:

• تمامی افرادی که مایل به اشتغال در این سمت می‌باشند حتماً باید دارای مدرک تحصیلی (حداقل فوق دیپلم/ کاردانی) در رشته علوم آزمایشگاهی باشند. به استثناء بخش‌های میکروبیولوژی (میکروب‌شناسی) و ژنتیک که بجز فارغ التحصیلان رشته علوم آزمایشگاهی، به ترتیب افراد دارای مدرک تحصیلی (حداقل کارشناسی) در رشته میکروبیولوژی و دارندگان مدرک تحصیلی (حداقل کارشناسی) ژنتیک نیز می‌توانند در بخش‌های مربوطه مشغول به کار شوند. فارغ‌التحصیلان رشته علوم آزمایشگاهی با توجه به علاقه شخصی، تجربه کاری و مهارت در انجام تست‌ها و کار با دستگاه‌های تخصصی مختلف، می‌توانند در هر بخش شروع به کار کنند.

• مهارت و توانایی کافی در انجام تست‌ها و کار با دستگاه‌های تخصصی هر بخش، یکی دیگر از ویژگی‌های کارشناسان آزمایشگاه‌ تشخیص طبی است. فارغ‌التحصیلان این رشته می‌توانند در صورت عدم مهارت در انجام تست‌ها و کار با دستگاه‌ها، با شرکت در دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی مرتبط و یا گذراندن دوره کارورزی در آزمایشگاه محل کار یا دیگر آزمایشگاه‌ها، مهارت‌های لازم را به دست آورند.

• دقت بالا در کار به منظور انجام دقیق آزمایش‌ها و گزارش درست نتایج، از الزامات این کار می‌باشد.

• استقامت جسمی از جمله قابلیت‌های فیزیکی از دیگر ملزومات این حرفه است. زیرا گاهی لازم است کارشناسان برای زمانی طولانی کارها را به صورت ایستاده انجام دهند.