توضیحات

دانلود رایگان کتاب PDF سیستم‌های کنترل صنعتی (مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات (IT)) فلزات اساسی و فولاد 1404

 

—

**سوال ۱**
کدامیک از اجزای اصلی یک PLC (Programmable Logic Controller) برای ذخیره‌سازی برنامه کاربری استفاده می‌شود؟
الف) CPU
ب) RAM
ج) EEPROM / Flash

**پاسخ:** ج) EEPROM / Flash

**توضیح:** در PLCها برنامه کاربری (ladder‑logic یا سایر زبان‌ها) در حافظه غیرقابل‌حذف (EEPROM یا Flash) ذخیره می‌شود تا پس از قطع برق نیز باقی بماند. CPU فقط برای اجرا استفاده می‌شود.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲**
در یک سیستم SCADA، نقش Historian چیست؟
الف) نمایش گرافیکی داده‌ها به اپراتور
ب) ذخیره‌سازی طولانی‌مدت داده‌های فرآیند برای تحلیل‌های تاریخی
ج) تنظیم پارامترهای کنترل‌کننده PID

**پاس��:** ب) ذخیره‌سازی طولانی‌مدت داده‌های فرآیند برای تحلیل‌های تاریخی

**توضیح:** Historian داده‌های زمان‑مستمر را در دیتابیس‌های بهینه (مثلاً TSDB) نگهداری می‌کرد تا امکان گزارش‌گیری، آماری و پیش‌بینی فراهم شود.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۳**
کدام پروتکل ارتباطی در صنعت برای تبادل داده‌های زمان‑واقعی بر بستر Ethernet و با قابلیت پیش‌گویی (Predictive) استفاده می‌شود؟
الف) Modbus TCP
ب) EtherNet/IP
ج) PROFINET IRT

**پاسخ:** ج) PROFINET IRT

**توضیح:** PROFINET IRT (Isochronous Real‑Time) برای کاربردهای حرکت‌دار و زمان‑حساس (مثلاً رباتیک) طراحی شده و تضمین می‌کند که فریم‌ها با تاخیر ثابت (≤ 1 ms) منتقل شوند.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۴**
در یک حلقه PID، مقدار **I** (Integral) چه تأثیری بر پاسخ سیستم دارد؟
الف) کاهش زمان رسپانسی (Rise Time)
ب) حذف خطاهای ثابت (Steady‑state error)
ج) افزایش نوسان (Overshoot)

**پاسخ:** ب) حذف خطاهای ثابت (Steady‑state error)

**توضیح:** جزء انتگرالی در طول زمان خطای باقی‌مانده را جمع می‌کند؛ در نتیجه خطای ثابت صفر می‌شود اما ممکن است نوسان یا Overshoot را افزایش دهد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۵**
کدام استاندارد IEC برای ایمنی عملکردی (Functional Safety) در سیستم‌های کنترل صنعتی تعریف شده است؟
الف) IEC 61508
ب) IEC 61850
ج) IEC 60730

**پاسخ:** الف) IEC 61508

**توضیح:** IEC 61508 چارچوب عمومی ایمنی عملکردی برای همه فناوری‌های الکترونیکی/نرم‌افزاری را ارائه می‌دهد و پایه‌ای برای استانداردهای حوزه‑خاص (مثل IEC 62061 برای ماشین‌آلات) است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۶**
در یک شبکه میدان (Fieldbus) **Profibus DP**، حداکثر سرعت انتقال داده چیست؟
الف) 9.6 kbps
ب) 12 Mbps
ج) 100 Mbps

**پاسخ:** ب) 12 Mbps

**توضیح:** Profibus DP (Decentralized Peripherals) از سرعت‌های 1.5، 3، 6 و 12 Mbps پشتیبانی می‌کند؛ 12 Mbps بالاترین سرعت استاندارد است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۷**
کدام یک از سنسورهای زیر به‌عنوان **سنسور بازخورد (Feedback Sensor)** در حلقه کنترل موقعیت (Position Control Loop) معمولاً استفاده می‌شود؟
الف) سنسور دما (Thermocouple)
ب) انکودر (Encoder)
ج) فشارسنج (Pressure transducer)

**پاسخ:** ب) انکودر (Encoder)

**توضیح:** انکودر موقعیت زاویه‌ای یا خطی را به صورت دیجیتال یا آنالوگ ارائه می‌دهد؛ داده‌های آن برای محاسبه خطای موقعیت در حلقه PID استفاده می‌شود.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۸**
در یک DCS (Distributed Control System)، مفهوم **Control Module** چیست؟
الف) رابط کاربری گرافیکی برای اپراتور
ب) واحد محاسبه محلی که الگوریتم‌های کنترل را اجرا می‌کند
ج) گیت‌وی برای اتصال به شبکه IT

**پاسخ:** ب) واحد محاسبه محلی که الگوریتم‌های کنترل را اجرا می‌کند

**توضیح:** Control Module (مانند Φ‑Block در Siemens PCS 7 یا GEM‑ASIC در ABB) در نزدیکی میدان نصب می‌شود، ورودی‌های آنالوگ/دیجیتال را پردازش و خروجی‌های کنترل را به عملگرها می‌فرستد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۹**
کدام روش **آزادسازی اضطراری (Emergency Shutdown)** در صنایع پیشرانه‌ای (Petrochemical) رایج‌ترین است؟
الف) E‑Stop محلی با کلید برقی
ب) سیستم **LSS** (Linear Safety System) مبتنی بر توزیع سیگنال‌های ایمنی
ج) قطع برق کلی از طریق کلید اصلی

**پاسخ:** ب) سیستم **LSS** (Linear Safety System) مبتنی بر توزیع سیگنال‌های ایمنی

**توضیح:** LSS (مانند Siemens S7‑Safety) سیگنال‌های ایمنی را با توابع Redundancy (۲‑کانال) در طول مسیر توزیع می‌کند؛ در صورت تشخیص نقص، آزادسازی سریع و قابل‌پیش‌بینی رخ می‌دهد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۱۰**
در کنترل تناوبی (Cyclic Control) به‌کارگیری **Scan Time** به چه معناست؟
الف) مدت زمان لازم برای انتقال یک داده از OPC به HMI
ب) بازه زمانی بین دو فراخوانی متوالی برنامه PLC برای اسکن تمام ورودی‌ها/خروجی‌ها
ج) زمان لازم برای اجرای یک حلقه PID

**پاسخ:** ب) بازه زمانی بین دو فراخوانی متوالی برنامه PLC برای اسکن تمام ورودی‌ها/خروجی‌ها

**توضیح:** Scan Time معمولا بین 10 ms تا 100 ms تنظیم می‌شود؛ با کاهش آن می‌توان پاسخ‌گویی سیستم را بهبود داد، اما مصرف CPU افزایش می‌یابد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۱۱**
کدام نوع **Actuator** برای کنترل دقیق فشار در یک رگولاتور هیدرولیک استفاده می‌شود؟
الف) سروو موتور DC
ب) ریلِی (Relay) الکتریکی
ج) پایانه پروپورشنال (Proportional Valve)

**پاسخ:** ج) پایانه پروپورشنال (Proportional Valve)

**توضیح:** Valve‑های پروپورشنال خروجی سیال را به‌صورت نسبت‌مند با سیگنال ورودی (4‑20 mA یا 0‑10 V) تنظیم می‌کنند؛ این قابلیت کنترل پیوسته فشار را فراهم می‌سازد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۱۲**
در شبکه‌های صنعتی، پروتکل **OPC UA** نسبت به **OPC DA** چه مزیتی دارد؟
الف) سرعت بالاتر در انتقال داده‌های باینری
ب) قابلیت کار در بسترهای بدون‌اتصال (offline)
ج) استفاده از معماری سرویس‑محور (service‑oriented) و امنیت (TLS، Certificates)

**پاسخ:** ج) استفاده از معماری سرویس‑محور (service‑oriented) و امنیت (TLS، Certificates)

**توضیح:** OPC UA به‌صورت مستقل از پلتفرم، از رمزنگاری TLS، احراز هویت مبتنی بر گواهی‌نامه و مدل‌های داده پیچیده (Complex Types) پشتیبانی می‌کند؛ OPC DA تنها بر پایه COM/DCOM و بدون امنیت است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۱۳**
کدام یک از رده‌های **IEC 61850** برای تعریف مقادیر دیجیتال (digital values) مانند وضعیت سوئیچ‌ها استفاده می‌شود؟
الف) **DO** (Digital Output)
ب) **DI** (Digital Input)
ج) **DA** (Data Attribute)

**پاسخ:** ب) **DI** (Digital Input)

**توضیح:** در IEC 61850، **DI** برای ورودی‌های دیجیتال (مانند کلید، سنسور حضور) و **DO** برای خروجی‌های دیجیتال تعریف می‌شود؛ **DA** یک ویژگی داده‌ای عمومی است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۱۴**
در یک کنترل‌کننده PID، مفهوم **Derivative Kick** به چه معناست؟
الف) افزایش ناگهانی مقدار انتگرال هنگام تغییر مقدار Set‑point
ب) پیک بزرگ در خروجی مشتق هنگام جهش ناگهانی خطا (error)
ج) کاهش زمان رسپانسی به دلیل افزودن پیش‌ران (Lead)

**پاسخ:** ب) پیک بزرگ در خروجی مشتق هنگام جهش ناگهانی خطا (error)

**توضیح:** چون بخش مشتقی مستقیماً به نرخ تغییر خطا حساس است، هر جهش ناگهانی Set‑point منجر به Spike (Kick) در خروجی می‌شود؛ معمولاً با فیلتر پایین‌گذر یا حذف D در فاز Set‑point رفع می‌شود.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۱۵**
کدام فناوری **حافظه** در PLCها به‌عنوان حافظه **Non‑volatile** برای ذخیره پارامترها و برنامه‌ریزی استفاده می‌شود؟
الف) SRAM
ب) EEPROM / Flash
ج) DRAM

**پاسخ:** ب) EEPROM / Flash

**توضیح:** حافظه EEPROM یا Flash پس از قطع برق اطلاعات را حفظ می‌کند؛ در حالی که SRAM/DRAM برای حافظه موقت (RAM) استفاده می‌شود.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۱۶**
در پروتکل **Modbus RTU**، کدام فریم ساختاری شامل **Address**, **Function**, **Data**, **CRC** است؟
الف) فریم Master‑Slave
ب) فریم Broadcast
ج) فریم Exception

**پاسخ:** الف) فریم Master‑Slave

**توضیح:** در Modbus RTU، هر پیام از Master به Slave شامل آدرس دستگاه، کد عملکرد، داده‌های مربوطه و CRC ۲ بایتی برای بررسی صحت ارسال می‌شود. Broadcast فقط آدرس 0 دارد و قابلیت پاسخ ندارد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۱۷**
کدام یک از **نوع‌های شبکه** زیر معمولاً برای اتصال ایستگاه‌های کنترل سطح میانی (ME/PLC) به شبکه میانی (Backbone) استفاده می‌شود؟
الف) شبکه **Star**
ب) شبکه **Ring** (Token Ring)
ج) شبکه **Backbone Ethernet** (مانند Industrial Ethernet)

**پاسخ:** ج) شبکه **Backbone Ethernet** (مانند Industrial Ethernet)

**توضیح:** Ethernet صنعتی (با استانداردهای 100 Mbps یا 1 Gbps، توزیع زمان‑حساس با PROFINET یا EtherNet/IP) به‌عنوان ستون فقرات (Backbone) برای ارتباط سریع و مقیاس‌پذیر استفاده می‌شود.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۱۸**
کدام مقدار **کد خطا** در Modbus نشان می‌دهد که درخواست **Function Not Supported** است؟
الف) 0x01
ب) 0x02
ج) 0x03

**پاسخ:** ب) 0x02

**توضیح:** Exception Code 0x02 در پاسخ Modbus نشان‌دهنده‌ی “Illegal Function” (تابع پشتیبانی نمی‌شود) است. کد 0x01 مربوط به “Illegal Function” در برخی پیاده‌سازی‌ها و 0x03 به “Illegal Data Value”.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۱۹**
در یک سیستم **HMI**، چه مفهوم **Alarm Flood** به چه مشکلی اشاره دارد؟
الف) نمایش همزمان بیش از ۱۰ آلارم بر روی صفحه
ب) دریافت دوره‌ای آلارم‌های مکرر که باعث خستگی اپراتور می‌شود
ج) عدم امکان ذخیره‌سازی آلارم‌های پیشین

**پاسخ:** ب) دریافت دوره‌ای آلارم‌های مکرر که باعث خستگی اپراتور می‌شود

**توضیح:** Alarm Flood به‌معنای تولید مداوم آلارم‌های تکراری (مثلاً از یک سنسور خراب) است؛ این وضعیت باعث می‌تواند منجر به نادیده گرفتن آلارم‌های واقعی شود. روش‌های فیلتر و تشخیص ریشه‌ای لازم است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲۰**
کدام یک از **techniques** زیر برای **redundancy** در شبکه‌های صنعتی (مانند EtherNet/IP) کاربرد دارد؟
الف) **Link Aggregation** (LACP)
ب) **IP Address Translation** (NAT)
ج) **Port Mirroring**

**پاسخ:** الف) **Link Aggregation** (LACP)

**توضیح:** LACP (IEEE 802.3ad) چندین لینک فیزیکی را به یک لینک منطقی ترکیب می‌کند و در صورت شکست یکی از لینک‌ها، بقیه ادامه می‌دهند؛ این روش برای افزایش پهنای باند و افزونگی استفاده می‌شود.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲۱**
در یک **PID** دیجیتال پیاده‌سازی شده روی PLC، برای جلوگیری از **integral wind‑up** معمولاً از چه روشی استفاده می‌شود؟
الف) محدود کردن مقدار خروجی PID (output saturation)
ب) افزودن فیلتر کم‌عبوری به ورودی
ج) استفاده از Derivative‑on‑Error (DoE)

**پاسخ:** الف) محدود کردن مقدار خروجی PID (output saturation)

**توضیح:** وقتی خروجی به حد اشباع می‌رسد، انتگرال متوقف می‌شود (Anti‑wind‑up) تا پس از خروج از اشباع، مقادیر بزرگ انتگرالی به‌سرعت پاک نشوند. این روش ساده‌ترین راه حل برای جلوگیری از wind‑up است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲۲**
کدامیک از **پروتکل‌های زمان‑حساس** (Time‑Sensitive) برای **سایرین زمان‑حساسیت** در شبکه‌های صنعتی تعریف شده است؟
الف) **IEEE 1588** (PTP)
ب) **SMTP**
ج) **FTP**

**پاسخ:** الف) **IEEE 1588** (PTP)

**توضیح:** IEEE 1588 Precision Time Protocol زمان‌سنجی دقیق (تا زیر میکروثانیه) بین دستگاه‌های شبکه فراهم می‌کند؛ این مکانیزم برای هماهنگی زمان‑حساس مثل Motion Control ضروری است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲۳**
در استاندارد **ISA‑95** (مستندسازی ارتباط بین سیستم‌های تولید)، لایه **Level 0** به کدام بخش از معماری صنعتی اشاره دارد؟
الف) سیستم‌های ERP
ب) حسگرها/عملگرها (Field devices)
ج) سیستم‌های SCADA

**پاسخ:** ب) حسگرها/عملگرها (Field devices)

**توضیح:** ISA‑95 چارچوب پنج‑سطحه‌ای تعریف می‌کند؛ Level 0 شامل تجهیزات فیزیکی (سنسورها، اکچویتور) می‌شود. Level 1 شامل PLC/DCS و Level 2 شامل سیستم‌های نظارتی، Level 3 و Level 4 برای مدیریت کسب‌وکار.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲۴**
در یک **Control Valve**, مفهوم **Cv** (flow coefficient) چه چیزی را توصیف می‌کند؟
الف) نسبت فشار ورودی به خروجی
ب) مقدار جریان آب (gpm) که در فشار 1 psi عبور می‌کند
ج) توان الکتریکی مصرفی

**پاسخ:** ب) مقدار جریان آب (gpm) که در فشار 1 psi عبور می‌کند

**توضیح:** Cv = Q / √ΔP (در واحد gpm و psi)؛ نشان می‌دهد که یک شیر با چه توانایی عبوری برای یک اختلاف فشار مشخص دارد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲۵**
در یک **SCADA** مبتنی بر **client‑server**, کدام یک از موارد زیر نقش **RTU** (Remote Terminal Unit) را ایفا می‌کند؟
الف) جمع‌آوری داده‌ها و ارسال به سرور مرکزی
ب) پردازش الگوریتم‌های پیش‌بینی (Predictive)
ج) نمایش گرافیکی در HMI

**پاسخ:** الف) جمع‌آوری داده‌ها و ارسال به سرور مرکزی

**توضیح:** RTU یا PLC محلی داده‌های ورودی (سنسورها) را می‌خواند، پردازش می‌کند (برخی زمان) و به سرور SCADA (Master) ارسال می‌کند؛ همچنین دستورهای کنترل را دریافت و به عملگرهای فیلد می‌فرستد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲۶**
کدام **متد** آزمون **شبکه** برای تشخیص **فروپاشی (loop)** در کابل‌کشی صنعتی استفاده می‌شود؟
الف) تست مقاومت (Continuity)
ب) تست انعطاف‌پذیری (Flexibility)
ج) تست IP‑Ping

**پاسخ:** الف) تست مقاومت (Continuity)

**توضیح:** با یک پلتاست (continuity tester) یا میکرومتر می‌توان خطوط باز یا حلقه‌های کوتاه را شناسایی کرد؛ تست Ping نشانگر لایه‑3 است و نمی‌تواند مشکلات فیزیکی را آشکار سازد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲۷**
در معماری **Functional Safety**, مفهوم **SIL** (Safety Integrity Level) در IEC 61508 چه عددی دارد که بیشترین سطح ایمنی را نشان می‌دهد؟
الف) SIL 1
ب) SIL 2
ج) SIL 3

**پاسخ:** ج) SIL 3

**توضیح:** SIL 4 بالاترین سطح است، اما در IEC 61508 برای کاربردهای عمومی صنعتی معمولاً تا SIL 3 تعریف می‌شود؛ هر چه سطح بالا باشد، احتمال خطای خطرناک کمتر است (پایداری ≈ 10⁻⁸).
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲۸**
کدامیک از **پروتکل‌های Fieldbus** برای تبادل داده‌های **حساس به زمان** (deterministic) در فرآیندهای **پتروشیمی** محبوب است؟
الف) FOUNDATION Fieldbus (H1)
ب) Modbus TCP
ج) HTTP

**پاسخ:** الف) FOUNDATION Fieldbus (H1)

**توضیح:** FOUNDATION Fieldbus H1 (31.25 kbps) با زمان‌بندی دقیق (time‑division multiplexing) و قابلیت تشخیص خطا، در صنایع پتروشیمی برای کنترل توزیعی (distributed control) به‌کار می‌رود.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۲۹**
در یک **PLC** با برنامه‌نویسی **Structured Text (ST)**، کدام عملگر برای **تقسیم عدد صحیح** استفاده می‌شود که جزء‌عدد (fraction) را حذف می‌کند؟
الف) `/`
ب) `DIV`
ج) `MOD`

**پاسخ:** ب) `DIV`

**توضیح:** در زبان ST، `DIV` تقسیم صحیح (integer division) انجام می‌دهد؛ باقی‌مانده توسط `MOD` قابل دریافت است. عملگر `/` به صورت شناور (real) محاسبه می‌کند.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۳۰**
کدام یک از **سفارشی‌سازی‌های** زیر برای **دستگاه‌های ایمنی (Safety PLC)** معمولاً **مانیتورینگ دوگانه** (dual‑channel monitoring) را فراهم می‌کند؟
الف) استفاده از دو پردازشگر مستقل با مقایسه نتایج (dual‑processor)
ب) استفاده از یک پردازشگر با حافظهٔ افزونگی (redundant memory)
ج) استفاده از دو کارت I/O جداگانه

**پاسخ:** الف) استفاده از دو پردازشگر مستقل با مقایسه نتایج (dual‑processor)

**توضیح:** Safety PLCهای مبتنی بر IEC 61508 (مانند Siemens S7‑Safety) دو پردازشگر همزمان برنامه را اجرا می‌کنند؛ خروجی نهایی پس از مقایسه دو نتیجه (توابع Redundancy) معتبر می‌شود.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۳۱**
کدام **استاندارد** برای **پروتکل ارتباطی** بین دستگاه‌های **سخت‌افزاری** در روباتیک صنعتی (مانند ABB یا FANUC) بکار می‌رود؟
الف) **PROFINET**
ب) **EtherCat**
ج) **Modbus RTU**

**پاسخ:** ب) **EtherCat**

**توضیح:** EtherCat (Ethernet for Control Automation Technology) زمان‑حساسیت بالایی دارد؛ فریم‌ها به‌صورت “on‑the‑fly” پردازش می‌شوند و تأخیر تا زیر میکروثانیه می‌رسد؛ برای روباتیک و کنترل حرکت مناسب است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۳۲**
در یک سیستم **DCS**، چه نقش **冗余 (Redundancy) Topology** به نام **“2‑out‑of‑3”** ایفا می‌کند؟
الف) دو ماژول فعال، یک ماژول استند‑بای (stand‑by)
ب) دو ماژول فعال، یک ماژول لود‑بالانس
ج) دو ماژول فعال، یک ماژول حرارتی

**پاسخ:** الف) دو ماژول فعال، یک ماژول استند‑بای (stand‑by)

**توضیح:** در Topology “2‑out‑of‑3” دو پردازشگر همزمان کار می‌کنند؛ سومین واحد در حالت استند‑بای مانیتور می‌شود و در صورت خطای یکی از دو واحد فعال، به سرعت جایگزین می‌شود. این روش پیدا کردن تحمل‌پذیری بالا را فراهم می‌کند.
[https://azmon98.ir/]

—

**سوال ۳۳**
کدام **سیستم** برای **پیکربندی خودکار** دستگاه‌های **PLC** از طریق شبکه استفاده می‌شود؟
الف) **PLCopen**
ب) **DeviceNet**
ج) **DIAdem**

**پاسخ:** ب) **DeviceNet**

**توضیح:** DeviceNet (پروتکل CAN‑based) امکان آدرس‌گذاری، پارامترهای I/O و برنامه‌ریزی ساده PLCها را از طریق ابزارهای پیکربندی (مثل RSLogix) فراهم می‌کند. PLCopen صرفاً استاندارد برنامه‌نویسی است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۳۴**
در یک **حلقه کنترل بسته‑بسته** (closed‑loop) با **sensor‑less control** (بدون حسگر)، کدام تکنیک برای تخمین وضعیت استفاده می‌شود؟
الف) **Kalman Filter**
ب) **PID**
ج) **FIFO Buffer**

**پاسخ:** الف) **Kalman Filter**

**توضیح:** Kalman Filter یک فیلتر بهینه برای تخمین حالت (state estimation) بر پایه مدل ریاضی پایداری و داده‌های ورودی (مثلاً فرمان کنترل) است؛ در سیستم‌های sensor‑less برای پیش‌بینی وضعیت استفاده می‌شود.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۳۵**
کدامیک از **آلگوریتم‌های مسیریابی** در **EtherNet/IP** برای تضمین **deterministic delivery** استفاده می‌شود؟
الف) **TCP/IP**
ب) **UDP/IP با UDP‑based CIP**
ج) **CC‑IP (CIP over UDP/IP)**

**پاسخ:** ج) **CC‑IP (CIP over UDP/IP)**

**توضیح:** CC‑IP (CIP Class 1) بر پایه UDP است و با زمان‌بندی و کنترل جریان (Explicit/Implicit Messaging) به‌صورت زمان‑حساس داده‌ها را تحویل می‌دهد؛ در حالی که TCP برای انتقال اطمینان‌پذیر ولی نسبتاً غیر‑زمان‑حساس است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۳۶**
کدام **پارامتر** در تنظیم **PID** بر روی **تغییرات سریع بار (load disturbance)** مؤثرترین تأثیر را دارد؟
الف) **Proportional Gain (Kp)**
ب) **Integral Time (Ti)**
ج) **Derivative Time (Td)**

**پاسخ:** الف) **Proportional Gain (Kp)**

**توضیح:** Kp مستقیماً نسبت خروجی به خطا را تنظیم می‌کند؛ وقتی بار به‌سرعت تغییر می‌کند، اعمال Kp سریع‌ترین پاسخ را می‌دهد؛ Ti و Td بیشتر برای رفع خطای ثابت یا کاهش overshoot به کار می‌روند.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۳۷**
در یک **متراژ سنج** (level transmitter) مبتنی بر **فشار**، به‌دست آوردن سطح مایع نیاز به چه محاسبه‌ای دارد؟
الف) تبدیل فشار به **Δh = (P – P₀) / (ρ·g)**
ب) تبدیل دما به **Δh = (T – T₀) / (α·g)**
ج) تبدیل جریان به **Δh = Q / A**

**پاسخ:** الف) تبدیل فشار به **Δh = (P – P₀) / (ρ·g)**

**توضیح:** فشار هیدروستاتیک برابر ρ·g·h است؛ با اندازه‌گیری فشار (P) و دانستن چگالی (ρ) و شتاب گرانش (g) می‌توان ارتفاع مایع (h) را محاسبه کرد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۳۸**
کدام **روند** برای **کالیبراسیون** ورودی‌های آنالوگ (Analog Input) در PLC توصیه می‌شود؟
الف) اعمال **نقطه صفر** (Zero span) و **نقطه کامل مقیاس** (Full‑scale) و ذخیره ضریب مقیاس (Gain) و آفست (Offset)
ب) فقط تنظیم **آمپلی‌فایر** داخلی
ج) استفاده از فیلتر دیجیتال بدون تنظیم

**پاسخ:** الف) اعمال **نقطه صفر** (Zero span) و **نقطه کامل مقیاس** (Full‑scale) و ذخیره ضریب مقیاس (Gain) و آفست (Offset)

**توضیح:** روش دو‑نقطه (Two‑point calibration) با تنظیم مقادیر ورودی صفر و حداکثر، سپس محاسبهٔ معادله خطی (Gain/Offset) دقت ورودی‌های آنالوگ را تضمین می‌کند.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۳۹**
در یک **حلقه کنترل** که از **شکست فاز (phase shift)** به دلیل **زمان تاخیر (delay)** رنج می‌گیرد، کدام مؤلفه می‌تواند **Phase Margin** را بهبود بخشد؟
الف) افزایش **Derivative Time (Td)**
ب) افزایش **Integral Time (Ti)**
ج) کاهش **Proportional Gain (Kp)**

**پاسخ:** الف) افزایش **Derivative Time (Td)**

**توضیح:** مؤلفه مشتقی (Derivative) به‌سرعت واکنش می‌دهد و اثر تاخیر را جبران می‌کند؛ باعث افزایش Phase Margin می‌شود و پایداری حلقه را بهبود می‌بخشد.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۴۰**
کدام **کد عملکرد** (Function Code) در **Modbus** برای **نوشتن چند رجیستر** (Write Multiple Registers) استفاده می‌شود؟
الف) 0x03
ب) 0x05
ج) 0x10

**پاسخ:** ج) 0x10

**توضیح:** Function Code 0x10 (Write Multiple Registers) به‌Master اجازه می‌دهد تا داده‌های 16‑بیتی در چندین رجیستر متوالی به‌صورت یک پیام ارسال کند.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۴۱**
در یک **PLC** با پشتیبانی از **IEC 61131‑3**, کدام **زبان برنامه‌نویسی** به‌صورت **متن‑پایین‌سطح** (low‑level) نزدیک به زبان C است؟
الف) **Ladder Diagram (LD)**
ب) **Structured Text (ST)**
ج) **Function Block Diagram (FBD)**

**پاسخ:** ب) **Structured Text (ST)**

**توضیح:** Structured Text شباهت به زبان Pascal/C دارد، دستورات شرطی، حلقه‌ها و توابع را به‌صورت متن‌پایین‌سطح پشتیبانی می‌کند؛ در حالی که LD و FBD گرافیکی هستند.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۴۲**
در یک **توسعه نرم‌افزار HMI** بر پایه **Web‑based**, کدام تکنولوژی برای **رئیال‑تایم** (real‑time) به‌کار می‌رود؟
الف) **AJAX polling**
ب) **WebSocket**
ج) **HTML forms**

**پاسخ:** ب) **WebSocket**

**توضیح:** WebSocket یک کانال دو‑طرفه، دائم و کم‌تأخیر فراهم می‌کند؛ برای بروزرسانی مستمر داده‌های حسگرها در صفحه HMI مناسب است. AJAX فقط به‌صورت دوره‌ای (polling) کار می‌کند.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۴۳**
کدام **رمزنگاری** در **IEC 62351** برای **حفظ امنیت** در ارتباطات **پروتکل‌های انرژی** (مانند IEC 61850) استفاده می‌شود؟
الف) **AES‑256** در لایه‌ TLS
ب) **DES** در لایه‌ IP
ج) **RC4** در لایه‌ TCP

**پاسخ:** الف) **AES‑256** در لایه‌ TLS

**توضیح:** IEC 62351 مجموعه ای از استانداردها برای امنیت در سیستم‌های قدرت است؛ از TLS/SSL با AES‑256 برای رمزنگاری داده‌های IEC 61850 استفاده می‌کند.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۴۴**
در یک **حلقه کنترل توزیعی** (Distributed Control Loop) که از **multiple PLCs** استفاده می‌کند، کدام **پروتکل** برای **همزمانی داده‌ها** (data synchronization) توصیه می‌شود؟
الف) **Modbus TCP**
ب) **OPC UA Pub/Sub**
ج) **Serial RS‑485**

**پاسخ:** ب) **OPC UA Pub/Sub**

**توضیح:** OPC UA Pub/Sub به‌صورت انتشار/اشتراک، داده‌های زمان‑حقیقی را با تأخیر کم (µs) بین دستگاه‌های توزیعی همگام می‌کند؛ مناسب برای سیستم‌های توزیع‌شده با نیاز به deterministic همزمانی است.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۴۵**
کدام **دستگاه** برای **تبدیل سیگنال 4‑20 mA** به **پالس دیجیتال** در PLCها استفاده می‌شود؟
الف) **Analog Input Module** با **A/D Converter**
ب) **Digital Output Module**
ج) **Power Supply**

**پاسخ:** الف) **Analog Input Module** با **A/D Converter**

**توضیح:** ماژول ورودی آنالوگ سیگنال 4‑20 mA را با مبدل آنالوگ‑به‑دیجیتال (A/D) به مقدار عددی (مثلاً 0‑27648) تبدیل می‌کند تا PLC بتواند پردازش کند.
[https://azmon98.ir/]

—

**سؤال ۴۶**
در یک **شبکه صنعتی** که از **redundant Ethernet switches** بهره می‌برد، چه پروتکلی برای **Fast Failover** استفاده می‌شود؟
الف) **STP** (Spanning Tree Protocol)
ب) **RSTP** (Rapid Spanning Tree Protocol)
ج) **MSTP** (Multiple Spanning Tree Protocol)

**پاسخ:** ب) **RSTP** (Rapid Spanning Tree Protocol)

**توضیح:** RSTP زمان تبدیل به حالت فعال (convergence) را به زیر 50 ms کاهش می‌دهد؛ این سرعت برای شبکه‌های کنترل صنعتی حیاتی است. MSTP برای تفکیک VLANها استفاده می‌شود، اما سرعت برابر RSTP نیست.
[https://azmon98.ir